Zespół cieśni nadgarstka – diagnostyka i leczenie, Poznań
Drętwienie palców w nocy – najczęstszy pierwszy objaw
Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) to ucisk nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka – wąskim tunelu między kośćmi nadgarstka a troczkiem zginaczy. Przez ten sam kanał przechodzi dziewięć ścięgien zginaczy palców, więc każdy obrzęk zmniejsza miejsce dla nerwu.
Typowy pacjent mówi: „Budzę się w nocy, bo drętwieją mi palce, strzepuję rękę i przechodzi”. Drętwienie i mrowienie obejmuje kciuk, palec wskazujący, środkowy i połowę serdecznego. Mały palec zwykle jest wolny od objawów – to ważna wskazówka w różnicowaniu.
Objawy w kolejnych stadiach
- wczesne: nocne i poranne drętwienie, ustępujące po potrząśnięciu ręką; objawy przy trzymaniu telefonu, kierownicy, suszarki,
- umiarkowane: drętwienie także w ciągu dnia, gorsza precyzja, wypadanie drobnych przedmiotów z ręki, trudność z zapinaniem guzików,
- zaawansowane: stałe zaburzenia czucia, osłabienie chwytu, zanik mięśni kłębu kciuka (spłaszczenie przy nasadzie kciuka).
Zanik mięśni kłębu oznacza już trwałe uszkodzenie nerwu. Na tym etapie operacja zatrzymuje proces, ale nie zawsze przywraca pełną siłę i czucie, dlatego nie warto zwlekać latami.
Kto choruje
ZCN występuje najczęściej u kobiet między 40. a 60. rokiem życia. Sprzyjają mu: praca z powtarzalnym zginaniem nadgarstka i wibracją, ciąża, cukrzyca, niedoczynność tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, zmiany zwyrodnieniowe oraz przebyte złamanie końca dalszego kości promieniowej. Objawy w ciąży często ustępują samoistnie kilka tygodni po porodzie.
Diagnostyka
Na wizycie badam czucie i siłę ręki oraz wykonuję testy prowokacyjne: objaw Tinela (opukiwanie nerwu) i test Phalena (przytrzymanie zgiętych nadgarstków przez ok. 60 sekund). Wykluczam też inne przyczyny drętwienia – przede wszystkim ucisk korzeni nerwowych w odcinku szyjnym kręgosłupa, który daje podobne objawy.
W gabinecie wykonuję USG nerwu pośrodkowego. Badanie pokazuje obrzęk nerwu przed wejściem do kanału (mierzy się pole przekroju nerwu – wartości powyżej ok. 10–12 mm² przemawiają za ZCN), a także przyczyny ucisku: zapalenie pochewek ścięgien, ganglion czy anomalię anatomiczną. Przed zabiegiem operacyjnym zlecam zwykle badanie przewodnictwa nerwowego (EMG/ENG), które określa stopień uszkodzenia nerwu.
Leczenie zachowawcze
Przy łagodnych i świeżych objawach zaczynam od leczenia bez operacji:
- orteza na noc utrzymująca nadgarstek w pozycji neutralnej – najprostsza i często skuteczna metoda,
- modyfikacja pracy: przerwy, ergonomiczna klawiatura i mysz, ograniczenie wibracji,
- iniekcja sterydowa do kanału nadgarstka pod kontrolą USG – obraz USG pozwala podać lek obok nerwu, a nie w nerw,
- leczenie choroby podstawowej (cukrzyca, tarczyca).
Poprawa po iniekcji potwierdza też diagnozę. Jeśli objawy wracają po kilku tygodniach lub nerw jest już wyraźnie uszkodzony, lepszym rozwiązaniem jest zabieg.
Operacyjne leczenie cieśni nadgarstka
Zabieg polega na przecięciu troczka zginaczy – więzadła, które tworzy „dach” kanału. Kanał się poszerza, a nerw przestaje być uciskany.
- znieczulenie miejscowe lub blokada nerwów ręki – pacjent jest przytomny,
- czas zabiegu: zwykle 15–30 minut,
- cięcie ok. 2–3 cm na dłoni,
- powrót do domu w dniu zabiegu.
Nocne drętwienie często ustępuje już w pierwszych dniach. Czucie i siła wracają wolniej – przy długotrwałym ucisku regeneracja nerwu trwa miesiącami.
Po zabiegu
| Okres | Zalecenia |
|---|---|
| 1.–2. tydzień | Opatrunek, ręka uniesiona, ruchy palców od pierwszego dnia, bez dźwigania |
| 10.–14. dzień | Zdjęcie szwów |
| 3.–4. tydzień | Praca przy komputerze, lekkie czynności domowe |
| 6.–12. tydzień | Powrót do pracy fizycznej i pełnego obciążania ręki |
Przez kilka tygodni może utrzymywać się tkliwość blizny i ból przy opieraniu się na dłoni. To normalny etap gojenia.
Najczęstsze pytania
Czy można operować obie ręce jednocześnie? Technicznie tak, ale przez pierwsze dni obie dłonie są niesprawne. Zwykle operuje się ręce w odstępie kilku tygodni.
Czy objawy mogą wrócić? Nawroty po prawidłowo wykonanym zabiegu są rzadkie. Utrzymujące się zaburzenia czucia wynikają najczęściej z uszkodzenia nerwu sprzed operacji.
Mam drętwienie także małego palca. Czy to cieśń nadgarstka? Raczej nie – mały palec unerwia nerw łokciowy. Takie objawy wymagają diagnostyki łokcia i odcinka szyjnego kręgosłupa.
Konsultacja
Na wizytę zabierz wyniki EMG/ENG, jeśli masz je wykonane. USG nerwu pośrodkowego wykonuję w trakcie konsultacji – umów wizytę.
Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i pomocniczy. Nie zastępują konsultacji lekarskiej, badania ani leczenia dobranego indywidualnie – o rozpoznaniu i metodzie leczenia decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta i ocenie wyników badań. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na podstawie informacji z internetu. Nagły, silny ból po urazie, deformacja kończyny, gorączka, zaburzenia czucia lub osłabienie siły mięśniowej wymagają pilnej konsultacji, a w stanie zagrożenia życia – kontaktu z numerem alarmowym 112.