Operacja palucha koślawego (hallux) – Poznań

Paluch koślawy – kiedy „kość przy dużym palcu” przestaje być tylko problemem estetycznym

Paluch koślawy (hallux valgus) to deformacja przodostopia, w której pierwsza kość śródstopia odchyla się do środka stopy, a sam paluch ucieka w stronę pozostałych palców. Guzowatość, którą pacjenci nazywają „kością” albo „halluxem”, to w rzeczywistości wystająca głowa pierwszej kości śródstopia, często z pogrubioną, zapaloną kaletką nad nią.

Deformacja narasta latami. Najpierw przeszkadza w doborze butów, potem zaczyna boleć przy dłuższym chodzeniu. W zaawansowanym stadium paluch wchodzi pod drugi palec lub nad niego, pojawiają się modzele pod śródstopiem, palce młotkowate i ból przodostopia nawet w miękkim obuwiu.

Skąd bierze się hallux

Największe znaczenie ma predyspozycja rodzinna – u wielu pacjentek podobną stopę miała matka lub babcia. Kobiety chorują kilka razy częściej niż mężczyźni, co wiąże się z większą wiotkością więzadeł i obuwiem z wąskim noskiem oraz wysokim obcasem. Sprzyjają mu też stopa płaska poprzecznie, nadwaga, reumatoidalne zapalenie stawów i przebyte urazy przodostopia.

Buty nie są jedyną przyczyną, ale mocno przyspieszają deformację, która już się zaczęła.

Diagnostyka – co oceniam na wizycie

Podczas konsultacji badam stopę w odciążeniu i w obciążeniu, oceniam ruchomość stawu palucha, stabilność pierwszego promienia i ustawienie pozostałych palców. Sprawdzam, gdzie powstają modzele i jak pacjent chodzi.

Do zaplanowania leczenia potrzebne jest zdjęcie RTG stopy w obciążeniu (na stojąco), w projekcji grzbietowo-podeszwowej i bocznej. Mierzy się na nim m.in.:

• kąt koślawości palucha (HVA) – prawidłowo do ok. 15°,
• kąt między I i II kością śródstopia (IMA) – prawidłowo do ok. 9°,
• ustawienie trzeszczek i stan chrząstki w stawie śródstopno-paliczkowym.

Od tych wartości zależy stopień deformacji (łagodna, umiarkowana, ciężka) i wybór techniki operacyjnej. Zdjęcie wykonane na leżąco zaniża deformację, dlatego proszę o RTG na stojąco.

Leczenie zachowawcze – co realnie daje

Wkładki, separatory międzypalcowe, klinki i szyny nocne nie cofają deformacji kostnej. Mogą za to zmniejszyć ból i ucisk, spowolnić progresję i pozwolić funkcjonować bez operacji przez wiele lat. W leczeniu zachowawczym stosuję m.in.:

• indywidualnie dobrane wkładki ortopedyczne (jestem certyfikowanym terapeutą systemu VASYLI),
• zmianę obuwia na buty z szerokim przodem i miękką cholewką,
• ćwiczenia mięśni krótkich stopy,
• leczenie zapalenia kaletki, w razie potrzeby iniekcje pod kontrolą USG.

Jeśli ból jest niewielki, a stopa mieści się w wygodnych butach, to zwykle wystarcza.

Kiedy operacja

Zabieg rozważam, gdy:

• ból utrzymuje się mimo kilkumiesięcznego leczenia zachowawczego,
• deformacja postępuje, a paluch zaczyna przesuwać drugi palec,
• pojawiają się bolesne modzele pod śródstopiem (tzw. metatarsalgia przeciążeniowa),
• nie da się dobrać obuwia do pracy lub codziennej aktywności.

Sam wygląd stopy, bez dolegliwości, zwykle nie jest wskazaniem do operacji.

Jak wygląda zabieg

Operacja halluxa to nie „ścięcie kości”. Usunięcie samej guzowatości bez korekty osi kończy się nawrotem, dlatego podstawą jest osteotomia – przecięcie kości śródstopia i jej przestawienie we właściwe ustawienie, stabilizowane śrubami lub drutami. Zależnie od stopnia deformacji stosuje się m.in. osteotomię typu Chevron, Scarf, dodatkową korektę paliczka (Akin), a w dużych i niestabilnych deformacjach – artrodezę stawu klinowo-śródstopnego (Lapidus). Równocześnie koryguje się tkanki miękkie wokół stawu palucha.

Zabieg trwa zwykle 45–90 minut. Najczęściej wykonuje się go w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub w blokadzie nerwów obwodowych, z krótkim pobytem w szpitalu. Technikę dobieram indywidualnie – po badaniu i analizie zdjęć RTG.

Rekonwalescencja – harmonogram

Przy pracy siedzącej do pracy wraca się zwykle po 2–4 tygodniach, przy pracy stojącej – po 6–8 tygodniach. Prowadzenie samochodu po operacji prawej stopy jest możliwe dopiero wtedy, gdy pacjent może pewnie hamować w zwykłym bucie.

Najczęstsze pytania

Czy operować obie stopy naraz? Zwykle operuję jedną stopę, a drugą po kilku miesiącach. Obustronny zabieg bardzo utrudnia poruszanie się w pierwszych tygodniach.

Czy hallux wraca po operacji? Nawroty zdarzają się głównie przy zabiegach, które nie skorygowały osi kości, oraz przy dużej wiotkości więzadeł. Prawidłowo dobrana osteotomia i noszenie wygodnego obuwia po wygojeniu znacząco zmniejszają to ryzyko.

Czy po zabiegu będę mogła nosić szpilki? Po pełnym wygojeniu większość pacjentek wraca do eleganckiego obuwia na okazje. Codzienne wąskie buty na wysokim obcasie zwiększają ryzyko nawrotu.

Czy boli? Najbardziej dokuczliwe są pierwsze 3–4 doby. Pomaga uniesienie stopy, chłodzenie i leki przeciwbólowe według zaleceń.

Konsultacja

Na wizytę zabierz zdjęcie RTG stóp wykonane na stojąco (jeśli masz) i buty, w których najczęściej chodzisz. Przyjmuję w Poznaniu w przychodniach USI-MED, neoMedica i Moyamed – umów wizytę.